W jaki dzień tygodnia był Grunwald, 3 Maja i 11 listopada 1918?

W jaki dzień tygodnia był Grunwald, 3 Maja i 11 listopada 1918?

Bitwa pod Grunwaldem wypadła we wtorek, Konstytucję 3 Maja uchwalono również we wtorek, a 1 września 1939 roku był piątek. Takie pytania pojawiają się przy szkolnych referatach, quizach i rodzinnych sporach przy stole. Poniżej zebraliśmy 16 dat z historii Polski i dla każdej podajemy dzień tygodnia policzony algorytmem, a nie przepisany z innych stron. Przy datach sprzed 1582 roku jest haczyk z kalendarzem, który tłumaczymy niżej. Jeśli interesuje Cię inna data, możesz od razu sprawdzić, w jaki dzień tygodnia wypadła dowolna data.

W jaki dzień tygodnia były najważniejsze wydarzenia w historii Polski?

Daty do 4 października 1582 roku podajemy w kalendarzu juliańskim, bo właśnie on wtedy obowiązywał i w nim zapisywano wydarzenia. Późniejsze daty są w kalendarzu gregoriańskim, którego używamy do dziś.

DataWydarzenieDzień tygodnia
15.07.1410Bitwa pod Grunwaldemwtorek (kal. juliański)
1.07.1569Zaprzysiężenie unii lubelskiejpiątek (kal. juliański)
28.01.1573Akt konfederacji warszawskiejśroda (kal. juliański)
15.10.1582Pierwszy dzień kalendarza gregoriańskiego w Koroniepiątek
12.09.1683Odsiecz wiedeńskaniedziela
3.05.1791Uchwalenie Konstytucji 3 Majawtorek
29.11.1830Wybuch powstania listopadowegoponiedziałek
22.01.1863Manifest Tymczasowego Rządu Narodowego, początek powstania styczniowegoczwartek
11.11.1918Odzyskanie niepodległościponiedziałek
15.08.1920Bitwa Warszawska, dzień „Cudu nad Wisłą” (dziś Święto Wojska Polskiego)niedziela
1.09.1939Atak Niemiec na Polskę, początek II wojny światowejpiątek
1.08.1944Wybuch powstania warszawskiegowtorek
13.12.1981Wprowadzenie stanu wojennegoniedziela
4.06.1989Pierwsza tura częściowo wolnych wyborówniedziela
12.03.1999Wejście Polski do NATOpiątek
1.05.2004Wejście Polski do Unii Europejskiejsobota

Kilka rzeczy rzuca się w oczy. Wybory w 1989 roku odbyły się w niedzielę, tak jak dziś niemal wszystkie głosowania w Polsce. Stan wojenny też ogłoszono w niedzielę: ludzie dowiedzieli się o nim rano z radia i telewizji, kiedy większość była w domach. Do Unii weszliśmy w sobotę, na początku długiego weekendu: 3 maja wypadał wtedy w poniedziałek.

Dlaczego nie ma tu chrztu Polski?

Bo nie znamy jego daty dziennej. Źródła podają tylko rok 966, i to nie jako datę pewną. Często cytowany 14 kwietnia 966 roku to wniosek z ówczesnego obyczaju: dorosłych chrzczono zwykle w Wielką Sobotę. Sprawdziliśmy, czy ten rachunek w ogóle się zgadza. Wielkanoc w 966 roku według kalendarza juliańskiego przypadła 15 kwietnia, więc 14 kwietnia rzeczywiście był sobotą. To jednak hipoteza, a nie zapis z kroniki, dlatego nie wpisaliśmy jej do tabeli.

W jaki dzień tygodnia była bitwa pod Grunwaldem?

We wtorek. Kronikarze zapisali datę 15 lipca 1410 roku, w dniu święta Rozesłania Apostołów, a to data w kalendarzu juliańskim. Gdy wpiszesz „15.07.1410” do większości kalkulatorów internetowych, dostaniesz niedzielę. Oba wyniki są „poprawne” matematycznie, tylko liczone w innych kalendarzach.

Kalkulatory i większość funkcji dat w językach programowania stosują kalendarz gregoriański wstecz, jakby obowiązywał od zawsze. Fachowo nazywa się to kalendarzem gregoriańskim proleptycznym. W XV wieku różnica między kalendarzami wynosiła 9 dni, więc juliański 15 lipca 1410 to gregoriański 24 lipca 1410. I ten dzień w kalkulatorze wychodzi jako wtorek.

Kalendarz juliański i gregoriański: który dzień tygodnia jest właściwy?

Reforma kalendarza nigdy nie przerwała ciągu dni tygodnia. Papież Grzegorz XIII bullą Inter gravissimas usunął z kalendarza 10 dni, ale tydzień biegł dalej bez przerwy. W Koronie nowy kalendarz wprowadzono już w 1582 roku: po czwartku 4 października nastąpił piątek 15 października. Daty od 5 do 14 października 1582 roku w Polsce po prostu nie istniały.

Dlatego zasada jest prosta: dzień tygodnia podajemy w tym kalendarzu, w którym zapisano wydarzenie. Dla Polski oznacza to:

  • do 4 października 1582 roku: kalendarz juliański,
  • od 15 października 1582 roku: kalendarz gregoriański,
  • w kalkulatorze dla dat juliańskich dodaj różnicę: 9 dni w XV wieku i 10 dni w XVI wieku (do 1582 roku).

Uwaga przy historii Rosji i części Europy Wschodniej. Tam kalendarz juliański obowiązywał znacznie dłużej, w Rosji do 1918 roku. Rosyjskie daty z XIX wieku trzeba więc przeliczać, a w aktach z zaboru rosyjskiego spotyka się czasem dwie daty naraz, juliańską i gregoriańską.

Jaki dzień tygodnia był 11 listopada 1918 i 1 września 1939?

11 listopada 1918 roku był poniedziałek, a 1 września 1939 roku piątek. Między tymi datami minęło 7599 dni, czyli 1085 pełnych tygodni i 4 dni. Stąd przesunięcie z poniedziałku na piątek. Ten sam trik działa dla każdej pary dat: wystarczy znać liczbę dni między nimi i resztę z dzielenia przez 7. Liczbę dni bez ręcznego liczenia lat przestępnych policzysz w kalkulatorze dni między datami.

Drugi przykład: od 11 listopada 1918 do 7 października 2026 roku minęło 39 412 dni. To 5630 tygodni i 2 dni, więc poniedziałek przesuwa się na środę. I rzeczywiście 7 października 2026 to środa.

Jak sprawdzić, jaki to był dzień tygodnia?

Są trzy sposoby, od najbardziej analogowego do najszybszego.

Kalendarz stuletni

To tabela drukowana dawniej w kalendarzach ściennych i podręcznikach. Najpierw odczytujesz kolumnę dla roku, potem wiersz dla miesiąca, a na przecięciu znajdujesz numer wzoru z dniami tygodnia. Działa szybko, ale tylko dla zakresu lat, który obejmuje tabela, zwykle jednego lub dwóch stuleci.

Wzór Zellera w skrócie

Christian Zeller, niemiecki matematyk z XIX wieku, podał wzór, który liczy dzień tygodnia na kartce. Styczeń i luty traktuje się jako 13. i 14. miesiąc poprzedniego roku. Oznaczenia: q to dzień, m to miesiąc, K to dwie ostatnie cyfry roku, J to dwie pierwsze.

kal. gregoriański: h = (q + ⌊13(m+1)/5⌋ + K + ⌊K/4⌋ + ⌊J/4⌋ + 5J) mod 7
kal. juliański: h = (q + ⌊13(m+1)/5⌋ + K + ⌊K/4⌋ + 5 + 6J) mod 7
wynik: 0 = sobota, 1 = niedziela, 2 = poniedziałek … 6 = piątek

Przykład dla 3 maja 1791 roku: q = 3, m = 5, K = 91, J = 17.

3 + 15 + 91 + 22 + 4 + 85 = 220, a 220 mod 7 = 3, czyli wtorek.

I dla Grunwaldu w wersji juliańskiej: q = 15, m = 7, K = 10, J = 14.

15 + 20 + 10 + 2 + 5 + 84 = 136, a 136 mod 7 = 3, czyli znowu wtorek.

Inne ręczne metody, w tym technikę Doomsday i numerację tygodni ISO, opisaliśmy w artykule o tym, jak sprawdzić dzień tygodnia i numer tygodnia.

Kalkulator online

Najszybciej: wpisujesz datę i od razu widzisz wynik razem z numerem tygodnia i dnia w roku. Tak sprawdzisz datę ślubu dziadków, swoich urodzin albo dowolnego wydarzenia z podręcznika. Masz datę sprzed 1582 roku? Dodaj 9 lub 10 dni, jak przy Grunwaldzie, a potem oblicz, jaki był dzień tygodnia.

Wpisz dowolną datę, od średniowiecza po daty za sto lat, i zobacz, w jaki dzień tygodnia wypada.

Sprawdź dzień tygodnia dla dowolnej daty →

Najczęściej zadawane pytania

W jaki dzień tygodnia była bitwa pod Grunwaldem?

We wtorek. Bitwa odbyła się 15 lipca 1410 roku według kalendarza juliańskiego, który wtedy obowiązywał. W kalendarzu gregoriańskim to 24 lipca 1410 roku, również wtorek, bo zmiana kalendarza nie przesuwa dni tygodnia.

W jaki dzień tygodnia uchwalono Konstytucję 3 Maja?

We wtorek. Sejm Czteroletni uchwalił ustawę rządową 3 maja 1791 roku, a ten dzień w kalendarzu gregoriańskim, obowiązującym wtedy w Rzeczypospolitej, był wtorkiem.

Jaki dzień tygodnia był 11 listopada 1918?

Poniedziałek. Do 1 września 1939 roku, który był piątkiem, minęło 7599 dni, czyli 1085 tygodni i 4 dni.

W jaki dzień tygodnia wybuchła II wojna światowa?

Niemcy zaatakowały Polskę w piątek, 1 września 1939 roku.

W jaki dzień tygodnia Polska weszła do Unii Europejskiej?

W sobotę, 1 maja 2004 roku. Do NATO Polska wstąpiła w piątek, 12 marca 1999 roku.

Dlaczego kalkulator pokazuje inny dzień tygodnia dla dat sprzed 1582 roku?

Większość kalkulatorów liczy w kalendarzu gregoriańskim cofniętym wstecz, a do 4 października 1582 roku w Polsce obowiązywał kalendarz juliański. Do daty juliańskiej dodaj 9 dni w XV wieku albo 10 dni w XVI wieku i dopiero wtedy wpisz ją do kalkulatora.