W jaki dzień tygodnia był Grunwald, 3 Maja i 11 listopada 1918?
Bitwa pod Grunwaldem wypadła we wtorek, Konstytucję 3 Maja uchwalono również we wtorek, a 1 września 1939 roku był piątek. Takie pytania pojawiają się przy szkolnych referatach, quizach i rodzinnych sporach przy stole. Poniżej zebraliśmy 16 dat z historii Polski i dla każdej podajemy dzień tygodnia policzony algorytmem, a nie przepisany z innych stron. Przy datach sprzed 1582 roku jest haczyk z kalendarzem, który tłumaczymy niżej. Jeśli interesuje Cię inna data, możesz od razu sprawdzić, w jaki dzień tygodnia wypadła dowolna data.
W jaki dzień tygodnia były najważniejsze wydarzenia w historii Polski?
Daty do 4 października 1582 roku podajemy w kalendarzu juliańskim, bo właśnie on wtedy obowiązywał i w nim zapisywano wydarzenia. Późniejsze daty są w kalendarzu gregoriańskim, którego używamy do dziś.
| Data | Wydarzenie | Dzień tygodnia |
|---|---|---|
| 15.07.1410 | Bitwa pod Grunwaldem | wtorek (kal. juliański) |
| 1.07.1569 | Zaprzysiężenie unii lubelskiej | piątek (kal. juliański) |
| 28.01.1573 | Akt konfederacji warszawskiej | środa (kal. juliański) |
| 15.10.1582 | Pierwszy dzień kalendarza gregoriańskiego w Koronie | piątek |
| 12.09.1683 | Odsiecz wiedeńska | niedziela |
| 3.05.1791 | Uchwalenie Konstytucji 3 Maja | wtorek |
| 29.11.1830 | Wybuch powstania listopadowego | poniedziałek |
| 22.01.1863 | Manifest Tymczasowego Rządu Narodowego, początek powstania styczniowego | czwartek |
| 11.11.1918 | Odzyskanie niepodległości | poniedziałek |
| 15.08.1920 | Bitwa Warszawska, dzień „Cudu nad Wisłą” (dziś Święto Wojska Polskiego) | niedziela |
| 1.09.1939 | Atak Niemiec na Polskę, początek II wojny światowej | piątek |
| 1.08.1944 | Wybuch powstania warszawskiego | wtorek |
| 13.12.1981 | Wprowadzenie stanu wojennego | niedziela |
| 4.06.1989 | Pierwsza tura częściowo wolnych wyborów | niedziela |
| 12.03.1999 | Wejście Polski do NATO | piątek |
| 1.05.2004 | Wejście Polski do Unii Europejskiej | sobota |
Kilka rzeczy rzuca się w oczy. Wybory w 1989 roku odbyły się w niedzielę, tak jak dziś niemal wszystkie głosowania w Polsce. Stan wojenny też ogłoszono w niedzielę: ludzie dowiedzieli się o nim rano z radia i telewizji, kiedy większość była w domach. Do Unii weszliśmy w sobotę, na początku długiego weekendu: 3 maja wypadał wtedy w poniedziałek.
Dlaczego nie ma tu chrztu Polski?
Bo nie znamy jego daty dziennej. Źródła podają tylko rok 966, i to nie jako datę pewną. Często cytowany 14 kwietnia 966 roku to wniosek z ówczesnego obyczaju: dorosłych chrzczono zwykle w Wielką Sobotę. Sprawdziliśmy, czy ten rachunek w ogóle się zgadza. Wielkanoc w 966 roku według kalendarza juliańskiego przypadła 15 kwietnia, więc 14 kwietnia rzeczywiście był sobotą. To jednak hipoteza, a nie zapis z kroniki, dlatego nie wpisaliśmy jej do tabeli.
W jaki dzień tygodnia była bitwa pod Grunwaldem?
We wtorek. Kronikarze zapisali datę 15 lipca 1410 roku, w dniu święta Rozesłania Apostołów, a to data w kalendarzu juliańskim. Gdy wpiszesz „15.07.1410” do większości kalkulatorów internetowych, dostaniesz niedzielę. Oba wyniki są „poprawne” matematycznie, tylko liczone w innych kalendarzach.
Kalkulatory i większość funkcji dat w językach programowania stosują kalendarz gregoriański wstecz, jakby obowiązywał od zawsze. Fachowo nazywa się to kalendarzem gregoriańskim proleptycznym. W XV wieku różnica między kalendarzami wynosiła 9 dni, więc juliański 15 lipca 1410 to gregoriański 24 lipca 1410. I ten dzień w kalkulatorze wychodzi jako wtorek.
Kalendarz juliański i gregoriański: który dzień tygodnia jest właściwy?
Reforma kalendarza nigdy nie przerwała ciągu dni tygodnia. Papież Grzegorz XIII bullą Inter gravissimas usunął z kalendarza 10 dni, ale tydzień biegł dalej bez przerwy. W Koronie nowy kalendarz wprowadzono już w 1582 roku: po czwartku 4 października nastąpił piątek 15 października. Daty od 5 do 14 października 1582 roku w Polsce po prostu nie istniały.
Dlatego zasada jest prosta: dzień tygodnia podajemy w tym kalendarzu, w którym zapisano wydarzenie. Dla Polski oznacza to:
- do 4 października 1582 roku: kalendarz juliański,
- od 15 października 1582 roku: kalendarz gregoriański,
- w kalkulatorze dla dat juliańskich dodaj różnicę: 9 dni w XV wieku i 10 dni w XVI wieku (do 1582 roku).
Uwaga przy historii Rosji i części Europy Wschodniej. Tam kalendarz juliański obowiązywał znacznie dłużej, w Rosji do 1918 roku. Rosyjskie daty z XIX wieku trzeba więc przeliczać, a w aktach z zaboru rosyjskiego spotyka się czasem dwie daty naraz, juliańską i gregoriańską.
Jaki dzień tygodnia był 11 listopada 1918 i 1 września 1939?
11 listopada 1918 roku był poniedziałek, a 1 września 1939 roku piątek. Między tymi datami minęło 7599 dni, czyli 1085 pełnych tygodni i 4 dni. Stąd przesunięcie z poniedziałku na piątek. Ten sam trik działa dla każdej pary dat: wystarczy znać liczbę dni między nimi i resztę z dzielenia przez 7. Liczbę dni bez ręcznego liczenia lat przestępnych policzysz w kalkulatorze dni między datami.
Drugi przykład: od 11 listopada 1918 do 7 października 2026 roku minęło 39 412 dni. To 5630 tygodni i 2 dni, więc poniedziałek przesuwa się na środę. I rzeczywiście 7 października 2026 to środa.
Jak sprawdzić, jaki to był dzień tygodnia?
Są trzy sposoby, od najbardziej analogowego do najszybszego.
Kalendarz stuletni
To tabela drukowana dawniej w kalendarzach ściennych i podręcznikach. Najpierw odczytujesz kolumnę dla roku, potem wiersz dla miesiąca, a na przecięciu znajdujesz numer wzoru z dniami tygodnia. Działa szybko, ale tylko dla zakresu lat, który obejmuje tabela, zwykle jednego lub dwóch stuleci.
Wzór Zellera w skrócie
Christian Zeller, niemiecki matematyk z XIX wieku, podał wzór, który liczy dzień tygodnia na kartce. Styczeń i luty traktuje się jako 13. i 14. miesiąc poprzedniego roku. Oznaczenia: q to dzień, m to miesiąc, K to dwie ostatnie cyfry roku, J to dwie pierwsze.
kal. juliański: h = (q + ⌊13(m+1)/5⌋ + K + ⌊K/4⌋ + 5 + 6J) mod 7
wynik: 0 = sobota, 1 = niedziela, 2 = poniedziałek … 6 = piątek
Przykład dla 3 maja 1791 roku: q = 3, m = 5, K = 91, J = 17.
I dla Grunwaldu w wersji juliańskiej: q = 15, m = 7, K = 10, J = 14.
Inne ręczne metody, w tym technikę Doomsday i numerację tygodni ISO, opisaliśmy w artykule o tym, jak sprawdzić dzień tygodnia i numer tygodnia.
Kalkulator online
Najszybciej: wpisujesz datę i od razu widzisz wynik razem z numerem tygodnia i dnia w roku. Tak sprawdzisz datę ślubu dziadków, swoich urodzin albo dowolnego wydarzenia z podręcznika. Masz datę sprzed 1582 roku? Dodaj 9 lub 10 dni, jak przy Grunwaldzie, a potem oblicz, jaki był dzień tygodnia.
Wpisz dowolną datę, od średniowiecza po daty za sto lat, i zobacz, w jaki dzień tygodnia wypada.
Sprawdź dzień tygodnia dla dowolnej daty →Najczęściej zadawane pytania
W jaki dzień tygodnia była bitwa pod Grunwaldem?
We wtorek. Bitwa odbyła się 15 lipca 1410 roku według kalendarza juliańskiego, który wtedy obowiązywał. W kalendarzu gregoriańskim to 24 lipca 1410 roku, również wtorek, bo zmiana kalendarza nie przesuwa dni tygodnia.
W jaki dzień tygodnia uchwalono Konstytucję 3 Maja?
We wtorek. Sejm Czteroletni uchwalił ustawę rządową 3 maja 1791 roku, a ten dzień w kalendarzu gregoriańskim, obowiązującym wtedy w Rzeczypospolitej, był wtorkiem.
Jaki dzień tygodnia był 11 listopada 1918?
Poniedziałek. Do 1 września 1939 roku, który był piątkiem, minęło 7599 dni, czyli 1085 tygodni i 4 dni.
W jaki dzień tygodnia wybuchła II wojna światowa?
Niemcy zaatakowały Polskę w piątek, 1 września 1939 roku.
W jaki dzień tygodnia Polska weszła do Unii Europejskiej?
W sobotę, 1 maja 2004 roku. Do NATO Polska wstąpiła w piątek, 12 marca 1999 roku.
Dlaczego kalkulator pokazuje inny dzień tygodnia dla dat sprzed 1582 roku?
Większość kalkulatorów liczy w kalendarzu gregoriańskim cofniętym wstecz, a do 4 października 1582 roku w Polsce obowiązywał kalendarz juliański. Do daty juliańskiej dodaj 9 dni w XV wieku albo 10 dni w XVI wieku i dopiero wtedy wpisz ją do kalkulatora.