Skala mapy i modelu – jak przeliczać wymiary. Kalkulator skali online

Skala to stosunek wymiarów na rysunku, mapie lub modelu do rzeczywistych wymiarów obiektu. Zrozumienie skali jest niezbędne dla architektów, uczniów mierzących odległości na mapie, modelarzy budujących miniaturowe pojazdy czy projektantów rysunków technicznych. Ten artykuł tłumaczy jak przeliczać skalę krok po kroku.

Co oznacza zapis skali, np. 1:100?

Zapis skali 1:100 oznacza, że 1 jednostka na rysunku odpowiada 100 jednostkom w rzeczywistości. Jednostka może być dowolna – centymetry, milimetry, metry – ważne żeby była ta sama po obu stronach stosunku.

• 1:100 → 1 cm na rysunku = 100 cm = 1 m w rzeczywistości
• 1:50 → 1 cm na rysunku = 50 cm = 0,5 m w rzeczywistości
• 1:25 000 → 1 cm na mapie = 25 000 cm = 250 m w terenie

Dwa podstawowe wzory

Wzór 1: Rzeczywisty wymiar na wymiar w skali (np. robię rysunek)

Wzór 2: Wymiar w skali na wymiar rzeczywisty (np. czytam mapę)

Popularne skale – tabela

Skala	1 cm na rysunku =	Zastosowanie
1:1	1 cm	Rysunki w naturalnej wielkości, detale
1:5	5 cm	Detale architektoniczne, śruby
1:10	10 cm	Detale konstrukcyjne
1:20	20 cm	Szczegóły architektoniczne
1:50	50 cm	Rzuty pomieszczeń, plany mieszkań
1:100	1 m	Rzuty kondygnacji, projekt domu
1:200	2 m	Plany zagospodarowania
1:500	5 m	Plany działek, sytuacyjne
1:1 000	10 m	Plany miejscowe, urbanistyczne
1:10 000	100 m	Mapy ewidencyjne
1:25 000	250 m	Mapy turystyczne
1:50 000	500 m	Mapy topograficzne
1:100 000	1 km	Mapy drogowe

Popularne skale modelarskie

Modelarze używają ustalonych skal, które pozwalają zachować proporcje i umożliwiają wymienność elementów:

• 1:12 – domy dla lalek (1 cm = 12 cm), bardzo popularna w kolekcjach miniatur
• 1:35 – modele militarne (czołgi, żołnierze)
• 1:43 – modele samochodów kolekcjonerskich (Matchbox, Bburago)
• 1:48 – modele samolotów (skala kwartalna)
• 1:64 – Hot Wheels i Matchbox zabawki
• 1:72 – najpopularniejsza skala modeli samolotów
• 1:87 (HO) – najpopularniejsza skala kolejek modelarskich
• 1:160 (N) – miniaturowe kolejki
• 1:350 – modele okrętów

Jak obliczyć skalę z dwóch wymiarów?

Masz wymiar rzeczywisty i wymiar na rysunku i chcesz wiedzieć jaka to skala?

Skala a wymiary powierzchni i objętości

Uwaga: skala dotyczy wymiarów liniowych. Powierzchnia i objętość skalują się inaczej:

• Skala 1:100 → powierzchnia skaluje się jak 1:10 000 (100²)
• Skala 1:100 → objętość skaluje się jak 1:1 000 000 (100³)

Dlatego model w skali 1:10 jest 10 razy mniejszy liniowo, ale zajmuje 1000 razy mniejszą objętość niż oryginał.

Podsumowanie

Skala to prosty stosunek między wymiarem na rysunku a wymiarem rzeczywistym. Żeby przejść z rzeczywistości na rysunek – dzielimy przez mianownik. Żeby przejść z rysunku do rzeczywistości – mnożymy przez mianownik. Kalkulator skali online eliminuje konieczność ręcznego liczenia i obsługuje wszystkie popularne jednostki oraz formaty skali.