Dzień tygodnia – jak sprawdzić i co to jest numer ISO tygodnia

Chcesz wiedzieć, jaki dzień tygodnia wypadał 1 września 1939 roku? A może musisz ustalić, który tydzień roku jest aktualny do celów rozliczeniowych? Sprawdzenie dnia tygodnia dla dowolnej daty to zadanie proste z kalkulatorem, ale może być zaskakująco trudne do obliczenia ręcznie. Przy okazji warto poznać kilka nieintuicyjnych faktów o kalendarzu.

Do czego potrzebny jest dzień tygodnia z daty

Sprawdzanie dnia tygodnia dla konkretnej daty ma wiele praktycznych zastosowań:

• Planowanie i terminarz: ustalenie czy termin płatności lub spotkania wypada w dzień roboczy czy weekend
• Prawo i umowy: wiele terminów prawnych (np. 14 dni od doręczenia) wymaga sprawdzenia czy data upływa w dzień roboczy
• HR i urlopy: planowanie urlopów z uwzględnieniem weekendów i świąt
• Rozliczenia tygodniowe: raporty sprzedażowe, czas pracy i inne dane raportowane tygodniowo
• Historia i ciekawostki: weryfikacja historycznych dat – np. w jaki dzień tygodnia urodzili się sławni ludzie
• Programowanie: debugowanie kodu obsługującego daty i kalendarze

Co to jest numer tygodnia ISO

Numer tygodnia to liczba od 1 do 52 (lub 53), określająca który tydzień roku to jest. Brzmi prosto – ale diabeł tkwi w szczegółach, bo istnieje kilka różnych sposobów numerowania tygodni.

Standard ISO 8601 definiuje tydzień jako:

Dlaczego czwartek? Bo czwartek jest środkowym dniem tygodnia ISO (poniedziałek–niedziela), więc tydzień zawierający pierwszy czwartek to tydzień, w którym przypada więcej dni "nowego" roku niż "starego".

Kiedy rok ma 53 tygodnie?

Większość lat ma 52 tygodnie ISO. Rok ma 53 tygodnie gdy 1 stycznia wypada w czwartek (rok przestępny: środa lub czwartek). Ostatnio rok z 53 tygodniami to był 2020, następny to 2026.

Jak obliczyć dzień tygodnia ręcznie

Istnieje kilka algorytmów obliczania dnia tygodnia dla dowolnej daty. Najbardziej znany to algorytm Tomasza Zellera z 1882 roku. Dla codziennych potrzeb wystarczy jednak prostszy sposób zapamiętywania – technika "doomsday".

Technika Doomsday

Algorytm Doomsday (opracowany przez Johna Conwaya) opiera się na fakcie, że kilka łatwych do zapamiętania dat zawsze wypada w ten sam dzień tygodnia w danym roku – zwany "doomsday" (sąd ostateczny).

Gdy znasz Doomsday roku, obliczasz dzień tygodnia dowolnej daty licząc ile dni różni się od najbliższej daty Doomsday i dodajesz do środy (lub innego dnia).

W jaki dzień tygodnia wypadają polskie święta

Polskie święta ustawowe (wolne od pracy) przypadają w określone daty kalendarzowe. Dla planowania urlopów ważne jest wiedzieć czy święto wypada w środku tygodnia (tworząc "okienko" do ewentualnego mostu) czy w weekend (przepada).

Kwartały roku – kiedy się zaczynają i kończą

Rok dzieli się na 4 kwartały, które są ważne w rachunkowości, raportowaniu finansowym i planowaniu biznesowym:

• Q1 (I kwartał): styczeń–marzec (90 lub 91 dni)
• Q2 (II kwartał): kwiecień–czerwiec (91 dni)
• Q3 (III kwartał): lipiec–wrzesień (92 dni)
• Q4 (IV kwartał): październik–grudzień (92 dni)

Warto znać numer kwartału dla danej daty – np. "czy ta faktura należy do Q3 czy Q4?" Kalkulator dnia tygodnia podaje też numer kwartału jako dodatkową informację.

Dni roku – ile dni minęło od początku roku

Numer dnia roku (ang. day of year lub ordinal date) to liczba od 1 (1 stycznia) do 365 lub 366 (31 grudnia). Używany jest w systemach informatycznych, meteorologii i astronomii. Na przykład satelity GPS i systemy nawigacji lotniczej posługują się datą juliańską, która jest wariantem tego pojęcia.

Podsumowanie

Sprawdzenie dnia tygodnia dla dowolnej daty jest przydatne w planowaniu, prawie, HR i programowaniu. Numer tygodnia ISO zaczyna się od poniedziałku, a tydzień 1 to tydzień z pierwszym czwartkiem roku – co może powodować nieintuicyjne zachowanie na przełomie roku. Kalkulator dnia tygodnia online pokazuje nie tylko nazwę dnia, ale też numer tygodnia ISO, numer dnia roku, numer kwartału oraz czy to weekend – wszystkie informacje potrzebne do planowania i raportowania.