BMI – co oznacza Twój wynik i jak go prawidłowo interpretować
Sprawdziłeś swoje BMI i dostałeś wynik. Co teraz? Czy 24,5 to jeszcze dobrze, czy już źle? Czemu kalkulator BMI mówi że masz nadwagę, skoro regularnie ćwiczysz? I dlaczego Twój lekarz mówi coś innego niż tabela z internetu?
W tym artykule wytłumaczę co to jest BMI, jak je interpretować, ale też jakie ma ograniczenia. Bo BMI to narzędzie przydatne, ale nie doskonałe – i warto to wiedzieć.
Czym jest BMI i skąd pochodzi?
BMI (Body Mass Index, po polsku: Wskaźnik Masy Ciała) to prosta formuła matematyczna stworzona w XIX wieku przez belgijskiego statystyka Adolphe'a Queteleta. Pierwotnie nie był przeznaczony do oceny zdrowia jednostek, ale do badań populacyjnych.
Wzór jest prosty:
Na przykład osoba ważąca 75 kg przy wzroście 175 cm ma BMI = 75 ÷ (1,75 × 1,75) = 75 ÷ 3,0625 ≈ 24,5. To mieści się w normie (18,5–24,9).
Tabela norm BMI dla dorosłych
| Kategoria | Zakres BMI | Co to oznacza |
|---|---|---|
| Wygłodzenie | poniżej 16,0 | Poważne niedożywienie, wymaga leczenia |
| Wychudzenie | 16,0 – 16,9 | Niedobór masy ciała, warto zbadać przyczynę |
| Niedowaga | 17,0 – 18,4 | Nieco poniżej normy |
| Prawidłowa waga | 18,5 – 24,9 | Norma, optymalne ryzyko zdrowotne |
| Nadwaga | 25,0 – 29,9 | Podwyższone ryzyko, warto zadbać o aktywność |
| Otyłość I° | 30,0 – 34,9 | Otyłość, wskazana konsultacja lekarska |
| Otyłość II° | 35,0 – 39,9 | Otyłość znaczna, wysokie ryzyko chorób |
| Otyłość III° | powyżej 40,0 | Otyłość olbrzymia, wymaga interwencji medycznej |
Prawidłowa waga dla mojego wzrostu – tabela
Jeśli chcesz wiedzieć ile powinieneś ważyć, poniższa tabela podaje zakres prawidłowej wagi (BMI 18,5–24,9) dla różnych wzrostów:
| Wzrost | Min. waga (BMI 18,5) | Max. waga (BMI 24,9) |
|---|---|---|
| 155 cm | 44,4 kg | 59,8 kg |
| 160 cm | 47,4 kg | 63,7 kg |
| 165 cm | 50,3 kg | 67,7 kg |
| 170 cm | 53,5 kg | 72,0 kg |
| 175 cm | 56,7 kg | 76,3 kg |
| 180 cm | 59,9 kg | 80,7 kg |
| 185 cm | 63,3 kg | 85,2 kg |
| 190 cm | 66,8 kg | 89,9 kg |
Oblicz swoje BMI i sprawdź o ile różnisz się od normy:
Otwórz kalkulator BMI →Dlaczego BMI może być mylący? Ograniczenia wskaźnika
BMI jest narzędziem statystycznym stworzonym do badań populacji – nie do oceny zdrowia konkretnej osoby. Ma kilka poważnych ograniczeń, o których warto wiedzieć:
Problem z masą mięśniową
BMI nie odróżnia tłuszczu od mięśni. Mięśnie ważą więcej niż tłuszcz o tej samej objętości. Dlatego sportowcy, kulturyści i osoby aktywnie ćwiczące często mają BMI wskazujące na nadwagę, mimo że mają niski poziom tkanki tłuszczowej i bardzo dobrą kondycję zdrowotną.
Klasyczny przykład: Michael Jordan w szczytowej formie miał BMI powyżej 27 (nadwaga według tabeli). To absurdalne, bo był jednym z najlepiej wytrenowanych sportowców na świecie.
Różnice między kobietami a mężczyznami
Kobiety mają naturalnie wyższy procent tkanki tłuszczowej niż mężczyźni przy tym samym BMI. Kobieta z BMI 22 może mieć więcej tłuszczu niż mężczyzna z tym samym BMI. Standardowa skala BMI nie uwzględnia tej różnicy.
Różnice wiekowe
U osób starszych (powyżej 65 roku życia) optymalny zakres BMI przesuwa się nieco w górę. Badania sugerują że BMI 22–27 może być korzystniejsze dla zdrowia starszych osób, a niskie BMI zwiększa ryzyko złamań kości i osłabienia odporności.
Różnice etniczne
Badania wykazują że osoby o azjatyckim pochodzeniu mają wyższe ryzyko chorób metabolicznych przy niższym BMI niż osoby rasy białej. Dlatego Światowa Organizacja Zdrowia ma osobne zalecenia dla populacji azjatyckich, gdzie nadwaga zaczyna się już od BMI 23.
Rozłożenie tłuszczu jest ważniejsze niż jego ilość
Tłuszcz trzewny (zgromadzony wokół narządów wewnętrznych, w okolicy brzucha) jest znacznie bardziej szkodliwy niż tłuszcz podskórny. Dwie osoby z tym samym BMI 28 mogą mieć bardzo różne ryzyko zdrowotne, jeśli jedna ma "tłuszcz jabłko" (brzuch), a druga "tłuszcz gruszka" (biodra i uda).
Co jest lepsze niż BMI?
Lekarze i dietetycy coraz częściej korzystają z dodatkowych wskaźników:
- Obwód talii – normy: kobiety <80 cm (podwyższone ryzyko >88 cm), mężczyźni <94 cm (podwyższone ryzyko >102 cm)
- WHR (stosunek talii do bioder) – dla kobiet <0,85, dla mężczyzn <0,90
- WHtR (stosunek talii do wzrostu) – powinien być <0,5 dla obu płci
- Procent tkanki tłuszczowej – mierzony bioimpedancją lub DEXA; dla mężczyzn norma 10–20%, dla kobiet 20–30%
Te wskaźniki są dokładniejsze, bo lepiej odzwierciedlają ryzyko metaboliczne niż sama masa ciała.
Co zrobić gdy BMI wskazuje na problem?
Jeśli Twoje BMI mieści się w kategorii nadwagi lub otyłości, pamiętaj że BMI to punkt startowy – nie diagnoza. Warto:
- Skonsultować się z lekarzem który oceni pełen obraz zdrowotny (nie tylko wagę)
- Sprawdzić obwód talii – to lepszy wskaźnik ryzyka metabolicznego
- Zbadać poziom glukozy, cholesterolu i ciśnienia krwi
- Rozmawiać z dietetykiem jeśli chcesz zmienić nawyki żywieniowe
Z kolei jeśli masz BMI wskazujące na niedowagę, też warto porozmawiać z lekarzem – niedowaga może być sygnałem problemów zdrowotnych lub żywieniowych.
Podsumowanie
BMI to prosta i użyteczna miara orientacyjna, ale nie jest doskonała. Prawidłowe BMI (18,5–24,9) to dobry punkt startowy, ale ważniejsze jest jak rozmieszczony jest tłuszcz w ciele, jaki jest poziom aktywności fizycznej i jak wyglądają inne parametry zdrowotne. Traktuj BMI jako jeden z wielu wskaźników, a nie jako wyrok o Twoim zdrowiu.